A) Pisownia i stylistyka
1) Zdania zaczynamy wielką literą, a kończymy kropką lub innym odpowiednim do tego znakiem przestankowym.
2) Wielokropek ma zawsze trzy kropki. Nie mniej i nie więcej. Nadmiar wielokropków szkodzi tekstowi.
3)
Zaimki takie, jak "ci, cię, tobie, twój, ciebie, tobą, wy, was, wasze"
oraz słowa "pan" i "pani" piszemy małą literą. Wyjątkiem może być tylko i
wyłącznie cytat z listu pisanego przez którąś z postaci.
4)
Należy starannie myśleć nad każdym użyciem zaimka „swój, swoja, swoje".
Nie piszemy „opuścił swój miecz, podniósł swoje ręce i pomacał się po
swojej głowie", bo części ciała, odzieży itp. z założenia są „swoje" i
nie należy się obawiać, że czytelnik pomyśli, iż bohater złapał ręce
innej osoby i je podniósł. Jeżeli bohater sięgnie po miecz strażnika,
podrapie po głowie przyjaciela czy dotknie ucha swojego rumaka, będzie
to wyraźnie napisane.
5) Równie starannie należy myśleć nad
każdym użyciem zaimków osobowych "on, ona, oni, jego, jej, ich, jemu,
niej, nią, niemu" itp. - zachwaszczają tekst i sprawiają, że zdania
brzmią kulawo.
6) Sprawdzaj znaczenie słów, które używasz.
„Hangar" to nie to samo, co „chata", „chata" to nie „gmach", „świeca"
nie ma „lontu" lecz „knot", „lampion" może wisieć w chińskiej dzielnicy
lub na przyjęciu w ogrodzie, ale nie więzieniu, i tak dalej.
7)
Zaimek "oboje" dotyczy dwóch osób różnej płci. W przypadku dwóch osób
płci męskiej piszemy „obaj". „Obój" to też taki instrument...
8)
Wystrzegamy się pleonazmów: „schodzili w dół po schodach", „masło
maślane", „uniósł do góry", „spadł w dół", „brzydki nałóg", „gotować we
wrzątku" itd.
9) Nie ma potrzeby stawiania kropki po tytule.
10) Uwaga na powtórzenia, zwłaszcza tak irytujących słów, jak „jednak", „oraz", „się", „przecież", „mimowolnie" itp.
11)
Sprawdzenie pisowni przy pomocy odpowiedniej funkcji w Wordzie pomoże
zmniejszyć liczbę literówek i błędów ortograficznych, ale, UWAGA, nie
zapobieże wszystkim (a znasz różnicę pomiędzy "strużką" i "stróżką"?).
Dlatego warto uczyć się ortografii :)
12) Nabądź dobry Słownik języka polskiego i korzystaj z niego podczas pisania (odmiana wyrazów, kolokacje, znaczenia).
B) Zapis dialogów:
1)
Podstawowa wersja dialogu. Słowa postaci zaczynamy dużą literą i
kończymy myślnikiem (bez kropki na końcu zdania), zdanie po myślniku
zaczyna się małą literą tylko wtedy, gdy jest to „odgłos paszczą", np.
powiedział, rzekł, odrzekł, krzyknął, zawołał, wyjąkał, wystękał,
rozkazał i wszelkie inne wariacje
UWAGA! Jeśli słowa postaci kończą się wykrzyknikiem, pytajnikiem lub wielokropkiem, po myślniku nadal używamy małej litery.
- Witaj, Mściwoju - powiedział Pędzibimbr.
- Witaj, Mściwoju! - zawołał Pędzibimbr.
2)
Jeśli po słowach postaci nie występuje „odgłos paszczą", ale normalne
zdanie, to słowa postaci kończymy kropką, a normalne zdanie zaczynamy
dużą literą.
UWAGA! Zamiast kropki po słowach postaci może wystąpić
wykrzyknik, pytajnik lub wielokropek - w tych przypadkach normalne
zdanie również zaczynamy dużą literą.
- Witaj, Mściwoju. - Pędzibimbr opuścił wzrok.
- Witaj, Mściwoju! - Pędzibimbr opuścił wzrok.
3) Jeśli kwestia postaci jest jednym zdaniem, w środku może zostać ono podzielone przez „wtrącenie odpaszczowe". Np.:
Normalne zdanie: - Zamknij dźwierze, bo muchy do izby prą!
Zdanie podzielone wtrąceniem odpaszczowym: - Zamknij dźwierze - rzekła babka - bo muchy do izby prą!
Jak
widać, przecinka (który normalnie wystąpiłby w miejscu wtrącenia), już
się nie stawia, jak również żadnych kropek we wtrąceniu.
4 )
Bardziej spotykane niż wariant 3. Pierwszą kwestię postaci zapisujemy
jak w przykładzie 1. Potem stawiamy myślnik i zaczynamy drugą kwestię,
odnoszącą się zazwyczaj do pierwszej. Np.:
Normalne dwa zdania: - Zamknij dźwierze. Muchy do izby prą!
Podzielone: - Zamknij dźwierze - rzekła babka. - Muchy do izby prą!
5) Wariacje na temat wariantu nr 4 (ryzykowne):
-
Zamknij dźwierze - rzekła babka. - Muchy do izby prą. - Wróciła do
obierania ziemniaków. - A cukra aby dość naniósł? - spytała.
C) Podstawowe zasady ortografii:
1) Czasowniki. NIE z czasownikami pisze się osobno. Np.: Nie robię, nie umiem, nie lubię etc.
2) NIE z imiesłowami pisze się także osobno. Np.: Nie odczuwając, nie lubiąc, nie potrafiąc etc.
3) NIE z przysłówkami pisze się razem. Np.: Niebanalnie, nieładnie, nieważne etc.
4) Końcówki. Czasowniki odmieniają się w poszczególnych osobach. Np.:
ja robiĘ, ty robisz, on/ona/ono robi, my robimy, wy robicie, oni/one robią - Końcówki są niezwykle ważne, a większość z Was ma problem szczególnie z 1.os. l. p.
Wyjątki:
Umiem, wiem, jem, jestem.
